Gezin

Laaggeletterdheid staat vaak niet op zichzelf. Kinderen van taalzwakke ouders hebben zelf ook meer kans om laaggeletterd te worden. Zo kan een cyclus ontstaan. Bibliotheken zijn een grote rol gaan spelen om zowel taalproblemen bij de jeugd te voorkomen, als om laaggeletterdheid terug te dringen.

De laaggeletterde doelgroep is moeilijk te bereiken, doordat er een taboe op rust, wat schaamte in de hand werkt. Een manier om deze mensen te bereiken is via hun kinderen. Zij komen immers wel met hun kinderen naar het consultatiebureau, op school en zelfs in de Bibliotheek. Het bereik is te vergroten door op deze plekken de activiteiten voor (kleine) kinderen te verbinden aan de activiteiten van het Taalhuis. Als ouders zelf beter worden in taal, kunnen zij ook beter de taalontwikkeling van hun kinderen stimuleren en de kansen van hun kinderen vergroten. 

Cyclus doorbreken
Uit onderzoek van Kunst van Lezen blijken de volgende factoren succesvol om de cyclus van laaggeletterdheid te doorbreken:

  • Er is focus nodig bij het bestrijden van laaggeletterdheid binnen het laagtaalvaardige gezin.
  • Zorgvuldige aanpak en lange adem zijn nodig voor succes (maar er liggen kansen!).
  • Een sterk lokaal geletterdheidsnetwerk is noodzakelijk.
  • Bibliotheken dienen een verbindende rol te spelen.
  • De rol van ouders bij taalontwikkeling is erg groot, maar bewustzijn ontbreekt bij professionals en ouders. Dit bewustzijn is essentieel.
  • Binnen de Bibliotheekorganisatie moeten preventie en curatie worden verbonden.

Meer informatie over hoe en waarom laagopgeleide en laaggeletterde ouders te betrekken bij de leesopvoeding thuis, inclusief een beschrijving van bruikbare programma’s, vind je in het onderzoeksrapport: Leesbevordering in gezinnen met weinig leescultuur.

Rol van de Bibliotheek 
Bibliotheken kunnen denken aan:

  • BoekStart voor baby’s en BoekStart in de kinderopvang stimuleren het (voor)lezen aan baby, dreumes en peuter. Het doel is om ouders intensief met boeken en het lezen daarvan in aanraking te brengen en ze te binden aan de Bibliotheek.
  • Met de Boekstart-coach kan de Bibliotheek de (laagtaalvaardige) ouders bewust maken van het belang van voorlezen. Download de handleiding.
  • De cursus Taal voor Thuis helpt de betrokkenheid van ouders bij de ontwikkeling van hun kind te vergroten. 
  • De VoorleesExpress zorgt ervoor dat kinderen met een taalachterstand extra aandacht krijgen. 
  • De Thuiseditie Scoor een Boek! is een jaarlijks terugkerend project voor kinderen en ouders dat de leesopvoeding in laagtaalvaardige gezinnen stimuleert. Bekijk de Scoor een Boek!-pagina voor Bibliotheken en de landelijke Scoor een Boek!-pagina van SPN
  • Langaroo.org, een speelse online wereld in vijf talen waarin ouders en jonge kinderen opdrachten doen en in gesprek gaan.
  • Het ei van Columbus is voor ouders van kinderen op de voorschool en in groep 1 en 2, die woorden leren met het woordenschatprogramma Logo3000. Kinderen en ouders krijgen dezelfde woordenschat aangeboden en ouders leren hoe zij met hun kinderen deze woorden kunnen oefenen. Dit verbetert de mondelinge taalvaardigheid van ouders én leerlingen.
  • De Verteltas-methode versterkt de leesomgeving en de taalontwikkeling van kinderen en hun ouders. En stimuleert de samenwerking tussen school, ouders en andere opvoeders. Uit onderzoek blijkt dat werken met de Verteltas de woordenschat uitbreidt.
  • VVE-Thuis helpt ouders met kinderen van 3 tot 6 jaar en richt zich op de taal-, denk- en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Het programma is specifiek ontwikkeld voor laagopgeleide ouders.
  • TOLK voor taalontwikkeling is bedoeld om ouderbijeenkomsten te faciliteren waarin ouders worden geholpen om de taalontwikkeling van hun kind te stimuleren met interactieve filmpjes.
  • WoordExtra van Squla is een game die helpt de woordenschat van kinderen (3-6 jaar) te vergroten. Gratis te gebruiken door ieder die werkt met kinderen in taalarme gezinnen.  

Evaluatie projecten gezinsaanpak
Kunst van Lezen werkte vanaf 2017 aan negen projecten waarbij laagtaalvaardige ouders van baby's en jonge kinderen op verschillende manieren worden bereikt en vertrouwd gemaakt met voorlezen en lezen. De projecten zijn geëvalueerd
- Evaluatie Actielijn 4A Tel mee met Taal. Laagtaalvaardige ouders bereiken - Oberon, augustus 2018
- Eerste evaluatie van de inzet van BoekStartCoaches - Qrius, februari 2019 

Samenwerkingspartners
Mogelijke samenwerkingspartners binnen het domein Gezin zijn onder andere:

  • Gemeente(n)
  • Consultatiebureaus
  • Kraamzorg
  • Onderwijsorganisaties
  • Jeugdgezondheidszorgorganisaties (JGZ)
  • Kinderopvangorganisaties
  • Peuterspeelzalen
  • Welzijnsorganisaties
  • Sociale wijkteams

Voorbeelden van collega's

Bronnen