Rekenen & Geld

Vaardigheden rond Rekenen & Geld zijn op allerlei terreinen nodig: boodschappen doen, bijsluiters lezen en een recept koken bijvoorbeeld. Veel mensen kunnen hierbij wel wat hulp gebruiken.

Rekenvaardigheden richten zich op het deel van de basisvaardigheden dat te maken heeft met cijfers en getallen. Die spelen een grote rol in het dagelijks leven: heb je genoeg geld bij je voor de boodschappen? Hoe laat moet je vertrekken om op tijd te zijn voor de afspraak? Hoe 'lees' je een recept voor taart? Waar vind je in de tabel welk weer het overmorgen wordt?

Bij gecijferdheid gaat het niet zozeer om rekensommetjes maken, maar om de situaties waarin getallen, maten en verbanden een rol spelen. Volwassenen die hiermee in hun dagelijkse leven problemen ondervinden, noemen we laaggecijferd.
Er zijn veel situaties waarin laaggecijferdheid niet alleen belemmerend werkt, maar ook gevaarlijke situaties oplevert. Denk aan financiële oplichting, medicijnbijsluiters of werkinstructies waarin getallen voorkomen.
Net als bij laaggeletterdheid speelt hier ook schaamte en onmacht. Mensen die laaggecijferd zijn, weten dat zelf. Zij gebruiken vaak strategieën om hun laaggecijferd te verbergen. En zij doen hun best om situaties met cijfers te vermijden.

Omgaan met geld - of verantwoord financieel gedrag - kun je bezien in minstens drie dimensies:

  • management van geld - rondkomen door balans tussen inkomsten en uitgaven te bewaken
  • financieel plannen - rekening houden met gebeurtenissen, ook onvoorziene
  • bewust beslissen over financiële producten - advies inwinnen en niet alleen beslissen op prijs

Deze dimensies staan vrijwel los van elkaar. Verantwoord gedrag in de ene dimensie betekent niet automatisch verantwoord gedrag in de andere dimensies. Mensen die financieel vaardig zijn, staan sterker in het leven. Ze hebben meer greep op hun persoonlijke ontwikkeling, zijn beter voorbereid op risico’s en kunnen tegenslagen beter opvangen.

Rol van de Bibliotheek
Bibliotheken kunnen denken aan de volgende rollen en programma’s:

  • Programmering opzetten voor rekenen en financiële vaardigheden
  • Programmering opzetten voor specifiek laaggecijferden
  • Digitale lesmaterialen aanbieden
  • Vanuit het Taalhuis financiële maatjes aanbieden - vergelijkbaar met taalmaatjes - in samenwerking met welzijnsorganisaties 
  • Trainingen in herkennen van laaggecijferdheid 
  • Dienstverleners attenderen op laaggecijferdheid in relatie tot gezondheid, financiën en werk, bijvoorbeeld bij de huisarts, het wijkcentrum, het UWV, het consultatiebureau en op scholen
  • Doorverwijzen naar specifieke dienstverlening

Veel laaggeletterde mensen zijn ook laaggecijferd. Vaak overlapt de ondersteuning van de Bibliotheek bij het versterken van verschillende basisvaardigheden. In het programma Digisterker en het landelijke project rond de Belastingdienst gaat de meeste aandacht uit naar digitale vaardigheden. Hierbij moet ook aandacht zijn voor mensen die moeite hebben met regels, cijfers of geld.

Samenwerkingspartners

  • Welzijnsorganisaties
  • Financieel dienstverleners
  • Gemeenten
  • UWV
  • Huisartsen
  • Wijkcentra
  • Consultatiebureaus
  • Scholen

Bronnen

  • Het boekje Het belang van rekenen en gecijferdheid geeft voorbeelden van alledaagse situaties waarbij gecijferdheid een rol speelt. Rinske Stelwagen en Kees Hoogland, 2015
  • De Rekenmeter van Stichting Lezen & Schrijven geeft een indicatie van het rekenniveau van de deelnemer.
  • In het dagelijks leven zijn geletterdheid, gecijferdheid en computervaardigheden meestal geen op zichzelf staande vaardigheden. In de meeste situaties komen rekenen, taal en ICT tegelijk voor. Stichting Lezen & Schrijven schreef het rapport en de factsheet Over de relatie tussen lees- en rekenvaardigheden en financiële problemen.
    Over de relatie tussen laaggeletterdheid, armoede en schulden laat zien dat mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen veel vaker langdurig arm dan niet-laaggeletterden. En mensen die moeite hebben met lezen of rekenen zijn oververtegenwoordigd onder de mensen die zich aanmelden bij schuldhulpverlening. 
  • Probiblio maakte de factsheet Rekenen; leren omgaan met cijfers en geld over het belang van rekenvaardigheden, mogelijke samenwerkingspartners voor bibliotheken, tips over het opzetten van diensten rondom geld, lesmateriaal en nog veel meer.
  • Wijzer in geldzaken, een initiatief van het ministerie van Financiën. Hierin bundelen partners uit de financiële sector, wetenschap, overheid, onderwijs-, voorlichtings- en consumentenorganisaties hun krachten om verantwoord financieel gedrag in Nederland te bevorderen.